Domains

Domains Nedir?

Domains sekmesi, seçili DNS servisinin yetkili (authoritative) olarak hizmet verdiği alan adlarının (zone) yönetildiği ekrandır. Tek bir DNS servisi, birbirinden bağımsız yapılandırılan birden fazla alan adını aynı anda barındırabilir.

Her alan adı; kendi DNS kayıtlarını, çalışma modunu, kayıt yönetim şeklini ve güvenlik/aktarım ayarlarını (DNSSEC, SOA, slave sunucular) bağımsız olarak taşır. Bu bağımsızlık sayesinde aynı servis üzerinde bir alan adı Standalone, bir diğeri Datacenter, bir başkası Disaster Recovery modunda çalışabilir; yani tek servis, farklı topolojilere sahip birden çok zone'u tek noktadan sunar.

Tek Servis, Çok Zone

Çoklu alan adı

Bir DNS servisi çok sayıda alan adını (zone) birlikte barındırır

Bağımsız Mod

Alan adı başına

Her alan adı Standalone, Disaster Recovery veya Datacenter modunda ayrı ayrı çalışır

Local / Express

Kayıt yönetimi

Kayıtlar elle (Local) ya da AXFR ile (Express); veri merkezi bazında karışık olabilir

DNSSEC

İmzalı yanıt

Alan adı bazında DNSSEC ile DNS sahteciliğine karşı koruma

Zone Aktarımı

SOA & Slave

SOA seri biçimi ve slave sunuculara AXFR + NOTIFY, alan adı başına ayarlanır

Alan Adı Panosu

Dashboard

Her alan adının sorgu, kayıt tipi ve kayıt kırılımlarını gösteren kendi panosu vardır

Çalışma Modları

Her alan adı, kayıtlarının nasıl çözümleneceğini belirleyen bir çalışma moduyla (Default Mode) yapılandırılır. Alan adına atanan mod, alan adı her kaydedildiğinde o alan adının tüm DNS kayıtlarına uygulanır. Kayıtlar her modda veri merkezi grupları hâlinde tutulur; mod, yanıt verilirken hangi grubun ve hangi kayıtların seçileceğini belirler.

Mod	Veri Merkezi Grupları	Davranış
Standalone	Tek (yerel)	Tek veri merkezi grubu; basit yetkili DNS'ten sağlık senaryosuna bağlı koşullu çözümlemeye ve fail-safe kayıtlarla yük devretmeye kadar esnek yapılandırma.
Disaster Recovery	İki (Main DC + DR DC)	Ana ve yedek veri merkezi arasında aktif-pasif otomatik geçiş.
Datacenter	Bir veya daha fazla (DC № 1, DC № 2 …)	Birden çok veri merkezi arasında sıralamaya dayalı yönlendirme.

Standalone

Alan adı tek bir veri merkezi grubuyla (yerel veri merkezi) çalışır; ayrı ana/yedek veri merkezi grupları tanımlanmaz. Yanıtlar bu gruptaki kayıtlardan üretilir.

Standalone yalnızca basit DNS yayını için değildir. Her kaydın yanıta dahil edilme koşulu bir sağlık senaryosuna bağlanabilir: senaryo aktifse kayıt yanıta katılır, değilse dışlanır. Bu sayede, birincil kayıtların sağlık denetimi başarısız olduğunda devreye giren fail-safe (yedek) kayıtlar ile tek veri merkezi içinde de yük devretme (failover) davranışı kurulabilir.

Disaster Recovery

Alan adı için tam iki veri merkezi grubu tanımlanır: Main DC (ana) ve DR DC (yedek); yerel veri merkezi bu iki gruptan biri olmak zorundadır. Normal durumda yanıtlar Main DC'nin kayıtlarından döner (aktif-pasif çalışma).

Yedek veri merkezine geçiş koşulu her kayıtta ayrı belirlenir:

Varsayılan koşul Automatic (when no healthy primary records left)'tir: Main DC'de sağlıklı kayıt kalmadığında yedeğe geçilir.
Kayıtta bir sağlık senaryosu seçilmişse, senaryo aktif olduğunda yedeğe geçilir. Bu durumda Disaster Recovery on no healthy records seçeneği açıkken (varsayılan) Main DC'de sağlıklı kayıt kalmaması da geçişi tetikler.

Koşul her değerlendirmede yeniden hesaplanır; tetikleyen durum ortadan kalktığında yanıtlar kendiliğinden Main DC'ye döner.

Datacenter

Alan adı yerel veri merkeziyle (DC № 1) açılır ve gereken sayıda ek veri merkezi eklenir. Yanıt verilirken veri merkezleri seçilen kaynağa göre sıralanır ve ilk N veri merkezi (varsayılan 1) kayıtlarıyla yanıta katılır. Varsayılan kaynak All DC records'tır: sıralama yapılmaz, formdaki DC № sırası kullanılır.

Sıralama için ayrıca şu kaynaklar seçilir:

Veri merkezi cihazı: ilgili veri merkezi cihazının CPU, bellek, bant genişliği, durum ya da paket kaybı metrikleri.
vService: belirtilen bir vService'e ait CPU, bellek, bant genişliği, istek, bağlantı, yeni oturum, durum ya da sağlıklı Kurum Servisi sayısı.
İstemci yakınlığı: istemciye görece ağ yakınlığı; bu kaynakta ilk N sınırı uygulanmaz.

Moda özel kayıt ayarları

Datacenter modundaki sıralama kaynağı, Disaster Recovery modundaki geçiş senaryosu, denge algoritması ve fail-safe kayıtlar gibi ayarlar, ilgili DNS kaydı tanımlanırken yapılandırılır. Bkz. Records.

Kayıt Yönetim Şekilleri

Şekil	Açıklama
Local	DNS kayıtları TR7 GTM arayüzünden elle eklenir, düzenlenir ve silinir.
Express	DNS kayıtları harici bir DNS sunucusundan Zone Transfer (AXFR) ile otomatik olarak çekilir; kayıt yönetimi kaynak sunucu üzerinden yapılır. Express, alan adının her veri merkezi grubuna ayrı ayrı atanabilir. Bkz. Express Profiles.

Operasyonel En İyi Uygulamalar

Alan adı dikkatle girilmelidir. Ad düzenleme formunda kilitlidir ve sonradan değiştirilemez; bu ekran aynı adın ikinci kez eklenmesini de engellemez.
Mod, kayıtlar eklenmeden önce kararlaştırılmalıdır. Alan adının modu her kayıtta kayıtların tamamına uygulanır; mod sonradan değiştirildiğinde kayıtların veri merkezi grupları yeni moda göre yeniden kurulur.
Disaster Recovery'de yerel veri merkezinin rolü bilinçli seçilmelidir. Yerel veri merkezi Main DC ya da DR DC olmak zorundadır; hangi cihazın ana, hangisinin yedek yanıt vereceği bu seçimle belirlenir.
Her veri merkezi grubunda farklı bir veri merkezi seçilmelidir. Aynı veri merkezinin iki gruba atanması ya da seçimin boş bırakılması formda uyarı üretmez.
Express işaretlendiğinde profil seçilmelidir. EXPRESS kutusu işaretlenip profil seçilmeyen grup Local olarak kaydedilir.
Slave sunucu adresleri doğru girilmelidir. Bu adreslere zone aktarımı izni verilir ve her değişiklikte NOTIFY gönderilir.
DNSSEC açıldıktan sonra DS kaydı üst bölgeye yayımlanmalıdır. Kayıt, listedeki DNSSEC kilidinden açılan pencerede bulunur.
Silmeden önce kayıtlar gözden geçirilmelidir. Alan adı silindiğinde tüm kayıtları, otomatik SOA kaydı dahil, birlikte silinir.

Nasıl Eklenir?

Yeni bir alan adı, TR7 web yönetim arayüzü üzerinden aşağıdaki adımlarla eklenir:

Sol altta bulunan TR7 logosuna tıklanarak Configuration Menu açılır.
GTM → GTM Services → Servis adı → Domains → Add adımları takip edilir.
Alan adı için benzersiz bir ad girilir.
Default Mode ve moda göre veri merkezi grupları seçilir; gerekiyorsa Slave Server IPs, DNSSEC, Meta Data ve SOA Format ayarlanır.
Add butonuna tıklanarak alan adı eklenir.

TIP

Hızlı arama ile sayfaya ulaşma

Menüde adım adım gezmek yerine, ekranın sol alt köşesindeki arama çubuğu kullanılarak ilgili sayfaya doğrudan ulaşılır. Arama çubuğu Windows'ta Alt + T, macOS'ta Opt + T kısayolu ile açılır; ardından aranan özelliğin adının yazılması yeterlidir.

Oluşturulan alan adına kayıtlar, aynı ekranın Records sekmesinden eklenir.

Domains Listeleme Ekranı

GTM → GTM Services → Servis adı → Domains yolu izlenerek DNS servisine ait tüm alan adlarının listesine ulaşılır. Bu ekran üzerinden alan adı ekleme, düzenleme ve silme işlemleri yapılır.

Alan Adlarını Listeleme Ekranı

Tablo varsayılan olarak şu kolonlarla açılır:

Kolon	Açıklama
Domain Name	Alan adı; sondaki nokta olmadan gösterilir.
Record Management	Alan adının veri merkezi gruplarındaki kayıt yönetim şekli, `local: 1` ya da `express: 2` biçiminde (şekil ve grup sayısı).
DNSSEC	DNSSEC açıksa yeşil kilit, kapalıysa gri açık kilit; üzerine gelindiğinde Enabled / Disabled yazar. Açık kilide tıklandığında DNSSEC info for `<alan adı>` penceresi açılır (bkz. DNSSEC).

Aşağıdaki kolon varsayılan olarak gizlidir ve kolon seçicisinden eklenir:

Kolon	Açıklama
Default Mode	Alan adının çalışma modu: Standalone, Disaster Recovery ya da Datacenter.

Tablo varsayılan olarak sıralanmamıştır; bir kolon başlığına tıklanarak sıralanır. Gizli kolon tercihi Records listesiyle ortak saklanır.

Araç çubuğundaki öğeler soldan sağa aşağıdaki sırayla yer alır; son iki öğe (Page Information ve Page Size) tablonun altındaki bilgi şeridinde bulunur.

Columns

Tabloda hangi kolonların gösterileceği seçilir; Default Mode dışındaki üç kolon varsayılan olarak açıktır. Aynı panelde kolonlar sürüklenerek yeniden sıralanır ve kolon başına hizalama seçilir; Fit rows to the page butonuyla satır yüksekliği sayfaya sığdırılır, Reset butonuyla kolon düzeni varsayılana alınır. Elle genişletilmiş bir kolonun yanındaki genişlik rozetine tıklandığında kolon otomatik genişliğe döner.

Filter

Filter butonu, listede gösterilen alan adlarını süzmek için kullanılır. Şeritte iki kart bulunur: Default Mode ve DNSSEC (Enabled / Disabled). Kart başlığının yanındaki parantez içindeki sayı, o kartta listelenen değer sayısıdır; birden fazla değer birlikte seçilebilir ve seçimler Başlık = Değer biçiminde etiket olarak görüntülenir.

Export

Export butonuna tıklanarak tablo Excel, CSV veya PDF olarak dışa aktarılır. Açılan pencerede Filename, Format ve Data Source ile dışa aktarılacak Columns belirlenir; kalan alanlar biçime göre görüntülenir: CSV'de CSV Separator, Excel'de Excel Sheet Name, PDF'te Page Orientation ve Page Size.

Add

Add butonuna tıklanarak yeni bir alan adı oluşturma formu Add Domain sekmesinde açılır.

Edit

Edit butonuna tıklanarak seçili alan adının düzenleme formu Edit Domain sekmesinde açılır. Buton yalnızca tek bir alan adı seçildiğinde etkinleşir. Düzenleme formu ekleme formuyla aynıdır; Domain Name alanı kilitlidir, diğer alanlar değiştirilebilir ve değişiklik onay istemeden kaydedilir. Kayıt sonrasında alan adının modu tüm kayıtlarına yeniden uygulanır.

Delete

Bir veya birden fazla alan adı seçilip Delete butonuna tıklandığında ilgili alan adları silinir. Silmeden önce "Are you sure?" onayı istenir. Buton, seçim yokken pasiftir.

WARNING

Silinen alan adının tüm DNS kayıtları, otomatik oluşturulan SOA kaydı dahil, alan adıyla birlikte silinir ve geri alınamaz; kayıtlar için ayrıca log yazılmaz. İşlem kullanıcı işlem kaydına (Domain <ad>. is deleted) yazılır.

Search

Tablodaki tüm bilgilerde arama yapmak için kullanılır.

RegExp Search

Tabloda bulunan tüm bilgilerde düzenli ifade (RegExp) ile arama yapmak için kullanılır.

Column Based Search

Tabloda bulunan bilgilerde kolon bazlı arama yapmak için kullanılır; her kolon için ayrı bir arama satırı açılır ve her kutunun yanında sonucu tersine çeviren Negate butonu ile kendi RegExp anahtarı bulunur.

Page Information

Tanımlı toplam alan adı sayısı ile listede görüntülenen alan adı sayısına ait bilgiler yer alır: Showing N-M of T records ve seçili alan adı sayısı (N selected, seçim yokken Nothing selected).

Page Size

Sayfada görüntülenecek maksimum alan adı sayısı seçilir. Varsayılan 100; seçenekler 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 ve All.

Sağ Tık Menüsü

Bir satıra sağ tıklandığında, başlığında alan adının bulunduğu bir menü açılır. Menüdeki iki işlem de yalnızca sağ tıklanan alan adına uygulanır; listede yapılmış seçim menüyü etkilemez.

İşlem	Ne yapar
Edit	Alan adının düzenleme formunu Edit Domain sekmesinde açar; araç çubuğundaki `Edit` butonunun açtığı formun aynısıdır.
Delete	Sağ tıklanan alan adını siler; araç çubuğundaki silme ile aynı onay sorusu görüntülenir.

Seçilen Alan Adının Önizlemesi

Listede bir satıra tıklandığında ekranın sağında alan adının önizlemesi açılır; seçili satıra yeniden tıklandığında panel kapanır. Başlıkta alan adı (sondaki noktayla, ör. tr7.com.) ve DNS Domain alt başlığı, sağ üstte ise üç işlem bulunur.

Seçilen Alan Adının Önizlemesi

İşlem	Ne yapar
Dashboard	Alan adının kendi panosunu açar (bkz. Alan Adı Panosu).
Edit	Alan adının düzenleme formunu Edit Domain sekmesinde açar.
Log	Alan adına ait GTM olay kayıtlarını ve kullanıcı işlemlerini, sayfadan ayrılmadan bir pencerede açar.

Panelde iki sekme bulunur:

Details

Alan adının yapılandırma satırlarını listeler (aşağıdaki tablo).

Log

Alan adı üzerinde yapılan işlemleri ve ona ait GTM olaylarını zaman çizelgesi olarak listeler.

Details sekmesindeki satırlar sırasıyla aşağıdaki gibidir. Cluster'da tablo, her cihazın adını taşıyan iki kolonla gösterilir; Current SOA Record her cihaz için ayrı yazılır.

Satır	Açıklama	Görünme koşulu
DNS Service	Alan adının bağlı olduğu DNS servisi, durum dairesiyle; yanındaki servisin önizlemesini, düzenleme formunu açar.	Her zaman
Management Type	Alan adının eski yönetim tipi.	Yalnızca önceki sürümlerde oluşturulmuş alan adlarında
Default Mode	Alan adının çalışma modu.	Her zaman
Record Management / Main DC (`<dc>`) / DR DC (`<dc>`) / DC № n (`<dc>`)	Her veri merkezi grubu için bir satır; değer Local management ya da EXPRESS'tir. EXPRESS değerinin üzerine gelindiğinde Express profilinin hızlı görünümü açılır. Satır adı moda göre değişir: Standalone'da Record Management, Disaster Recovery'de Main DC / DR DC, Datacenter'da DC № n.	Her zaman
Slave Server IPs	Zone aktarımına izin verilen adresler.	Tanımlıyken
DNSSEC	Açıksa ✔, kapalıysa `-`.	Her zaman
SOA Format	SOA seri numarası biçimi.	Her zaman
Current SOA Record	Alan adının cihazda geçerli SOA kaydı.	Her zaman
Meta Data	Tanımlı çiftler, `anahtar:değer` biçiminde.	Tanımlıyken

Alan Adı Ekleme Formu

GTM → GTM Services → Servis adı → Domains → Add adımları takip edilerek DNS servisine yeni bir alan adı eklenir.

Alan Adı Ekleme Formu

INFO

Domain Name Zorunlu

Oluşturulacak alan adı girilir (ör. example.com, api.example.com). Sondaki nokta otomatik eklenir; joker karakterli (*) adlar kabul edilmez ve geçersiz bir adda Domain "<ad>." is not valid uyarısı verilir. Alan adı, oluşturulduktan sonra düzenleme formunda kilitlidir.

INFO

Default Mode Varsayılan: Standalone

Alan adının çalışma modu seçilir; seçenekler ekran sırasıyla Standalone, Disaster Recovery ve Datacenter'dır. Seçilen moda göre kayıtların tutulacağı veri merkezi grupları alanın altında görüntülenir. Modların DNS çözümleme davranışı için bkz. Çalışma Modları.

Her veri merkezi grubunda bir EXPRESS onay kutusu bulunur: kutu işaretlenip bir Express Profiles profili seçildiğinde o grubun kayıtları harici DNS sunucusundan Zone Transfer (AXFR) ile otomatik çekilir; işaretlenmezse kayıtlar TR7 GTM üzerinden elle yönetilir (Local). Profil seçicinin yanındaki + simgesi yeni bir Express profili ekleme formu açar. Böylece aynı alan adının farklı veri merkezi grupları Local veya Express olabilir.